Arteffactau Shabbat (Saboth yr Iddewon)

'Shabbat' yw Saboth yr Iddewon. Mae’n dechrau fel mae'r haul yn machlud ar ddydd Gwener ac yn gorffen ar ôl i'r haul fachlud ar nos Sadwrn. Diwrnod o orffwys yw Shabbat ac nid yw pobl yn cael gweithio. Mae’n atgoffa’r Iddewon fod Duw wedi gorffwys ar y seithfed dydd ar ôl creu’r byd mewn chwe diwrnod (Genesis pennod 1). Ar nos Wener ceir swper arbennig Shabbat ar gyfer y teulu cyfan. Bydd y fam yn goleuo canhwyllau Shabbat ac yn croesawu’r Saboth.
Cwpan y Kiddush

Ar ddechrau swper y Shabbat mae’r tad yn tywallt cwpanaid o win ac yn gofyn bendith. Enw'r fendith hon yw ‘Kiddush’. Cwpan arian yw cwpan y Kiddush fel arfer. Mae’r cwpan yn y llun wedi’i orchuddio â haen arian. Mae’r teulu yn rhannu’r gwin. Mae Iddewon yn yfed gwin i ddathlu digwyddiadau hapus. I'r Iddewon, mae Shabbat yn ddiwrnod o hapusrwydd a gorffwys.
Torth Challah

Rhoddir dwy dorth wedi’u plethu ar y bwrdd a rhoddir gorchudd arbennig drostyn nhw. Yr enw ar y bara hwn yw 'challah' (challot yw mwy nag un dorth). Defnyddir y blawd gorau ac wyau i wneud bara challah ac y mae’n felysach na bara cyffredin. Mae’n symbol fod Shabbat yn felysach na’r un diwrnod arall.

Mae’r ddwy dorth yn atgoffa’r teulu fod Duw wedi gofalu am yr Iddewon pan oeddynt yn yr anialwch llawer iawn o flynyddoedd yn ôl yn oes Moses. Anfonodd Duw fanna o’r nefoedd yn fwyd i’r Iddewon bob dydd. Fodd bynnag, ar y diwrnod cyn y Saboth, anfonodd ddigon o fanna am ddau ddiwrnod oherwydd yr oedd casglu manna ar y Sabath yn cael ei gyfrif yn waith a doedd neb yn cael gweithio ar y Sabath.

Mae’r tad yn gofyn bendith ar y challah. Mae holl aelodau’r teulu yn rhannu’r darn cyntaf o fara. Yna maen nhw’n bwyta swper y Shabbat.

Gorchudd y Challah

Lliain arbennig yw hwn sy’n cael ei ddefnyddio i orchuddio’r challah. Fel arfer mae symbolau Iddewig, arteffactau’r Shabbat neu ysgrifen Hebraeg wedi’u brodio arno.

Cannwyll Havdalah

Pan fo’r haul yn machlud ar ddydd Sadwrn, mae'r teulu yn cynnal seremoni arbennig o’r enw Havdalah i ffarwelio â’r Shabbat am wythnos arall. Maen nhw'n cynnau cannwyll Havdalah. Mae chwe wic yn y gannwyll i gynrychioli’r chwe diwrnod sydd nes bod y Shabbat yn cyrraedd unwaith eto.

Mae'r teulu yn arogli sbeisys pêr sydd mewn bocs sbeisys arbennig. Mae cwpanaid o win melys yn cael ei dywallt nes bod y gwin yn gorlifo i’r soser oddi tano. Mae’n symbol y bydd llawenydd Shabbat yn gorlifo i’r wythnos sydd i ddod. Yna bydd aelod o'r teulu yn rhoi fflam y gannwyll havdalah yn y gwin i’w diffodd fel arwydd fod y Shabbat ar ben.

Yn ôl
Cynnwys
Nesaf